Çin'den ithalat altı aşamada yürür: tedarikçi ve numune, siparişin kilitlenmesi, üretim ve yükleme, sevkiyat, gümrük, depo girişi. Bu sıra değişmez; değişen tek şey her aşamanın ne kadar sürdüğü ve o aşamada kararı kimin verdiğidir.
Aşağıdaki yol haritası, ilk kez ithalat yapan bir firmanın da, ithalatı hizmet olarak aldıran bir firmanın da aynı tabloyu okuyabilmesi için yazıldı. Her adımın altında o adımı tek başına anlatan yazıya bağlantı var; buradaki amaç tek tek konuları değil, aralarındaki sırayı görmek.
İthalat süreci kaç aşamadan oluşur?
Süreci konuşurken en sık karıştırılan şey, aşamaların kimin sorumluluğunda olduğu. Aşağıdaki tablo her aşamada kararı verenle o aşamanın somut çıktısını yan yana koyuyor. Bir aşamanın çıktısı elinizde yoksa sonraki aşamaya geçilmiş sayılmaz.
| Aşama | Kararı veren | Aşamanın çıktısı |
|---|---|---|
| 1. Tedarikçi ve numune | İthalatçı | Onaylı numune ve teknik şartlar |
| 2. Siparişin kilitlenmesi | İthalatçı + tedarikçi | Proforma fatura ve ödeme planı |
| 3. Üretim ve yükleme öncesi | Tedarikçi | Üretim bitti bildirimi, denetim raporu |
| 4. Sevkiyat | Forwarder | Konşimento ve varış bildirimi |
| 5. Gümrük | Gümrük müşaviri | Tescilli beyanname ve ödeme |
| 6. Depo girişi | İthalatçı | Raf adresi ve stok kaydı |
1. Tedarikçi, numune ve ürün kararı
İthalatın en pahalı hatası bu aşamada yapılır, çünkü yanlış seçilen ürün sonraki beş aşamada da taşınır. Burada iki ayrı iş var: hangi ürünün taşınacağına karar vermek ve o ürünü üretebilecek tedarikçiyi doğrulamak.
- Ürün kararında model sayısını ve segmenti baştan sınırlayın; ithalat portföyünde kaç model taşınmalı sorusu ilk siparişten önce cevaplanır.
- Tedarikçiyi yalnızca fiyat listesine bakarak seçmeyin; tedarikçi doğrulama ve numune süreci bu aşamanın asıl işidir.
- Hazır ürünle kendi markanız arasındaki tercihi burada yapın: OEM, ODM ve hazır ürün kararı kalıp, kutu ve menü diline kadar her şeyi etkiler.
- Numuneyi onaylarken neyi onayladığınızı yazıya geçirin: renk, kutu içeriği, kablo uzunluğu, etiket. Sonraki partide tartışma bu listenin üzerinden yürür.
2. Siparişi kilitlemek: adet, fiyat ve teslim şekli
Numune onaylandıktan sonra sipariş bir belgeye bağlanır. O belge proforma faturadır ve içinde yalnızca fiyat değil, adet, teslim şekli, ödeme planı ve üretim süresi de yazılı olur.
Üç şeyi aynı anda netleştirmek gerekir. Adet tarafında MOQ ve ilk toplu sipariş adedi, maliyet tarafında EXW, FOB ve CIF arasındaki teslim şekli farkı, para tarafında peşin, vesaik ve akreditif seçenekleri. Bu üçü birbirine bağlıdır: teslim şekli değişince navlun ve sigorta kimin üzerinde olacağı da değişir.
Belgeyi imzalamadan önce proforma faturada yapılacak kontroller listesini uygulayın. Bu aşamada yapılan bir atlama, mal yola çıktıktan sonra düzeltilemez.
3. Üretim, ambalaj ve yükleme öncesi denetim
Üretim süresi tedarikçinin takvimine bağlıdır ve yılın belli dönemlerinde uzar. Çin Yeni Yılı öncesi sipariş takvimi bu yüzden ayrı bir planlama konusu.
- Ambalaj: master karton, koli içi adet ve palet düzeni hem navlunu hem depodaki yerleşimi belirler.
- Denetim: her sipariş için gerekmez; yükleme öncesi denetimin hangi siparişte gerektiği ayrı bir karardır.
- Etiket ve kod: ürün kodları ve barkod yapısı üretim aşamasında tedarikçiye verilirse, depoya giren mal okutulabilir durumda gelir.
4. Sevkiyat: hangi yolla, hangi masrafla
Sevkiyat kararı adete, hacme ve ürünün içinde ne olduğuna göre verilir. Tam konteyner, parsiyel ve hava kargo arasındaki seçim buradaki ana sorudur; hacim hesabı için CBM ve hacim ağırlığı bilinmelidir.
Elektronik ürünlerin büyük kısmında pil vardır ve bu, taşıma modunu doğrudan sınırlar: lityum pilli ürünün hava kargoyla gönderilmesi ayrı kurallara tabidir. Teklifi okurken de yalnızca navluna bakmak yetmez; navlun teklifindeki yan masraflar toplam maliyeti değiştirir. Yol sırasında hasar ihtimali için nakliye sigortası bu aşamada kurulur, mal geldikten sonra değil.
5. Gümrük ve yurda giriş
Mal limana geldiğinde süreç belge tarafına döner. Üç şey önceden hazır olmalı: ürünün doğru GTİP kodu, ürünün uygunluk tarafı (CE ve RoHS uygunluğunun ne anlama geldiği) ve beyana esas gümrük kıymeti.
Belgeleri gümrük müşaviri yürütür, ama takip ithalatçıdadır. Teslim sırası konşimentoyla başlar: konşimento, ordino ve teslim emri sırası atlanırsa mal elleçlenemez. Malı hemen içeri almayacaksanız antrepo devreye girer; beklerseniz demuraj ve ardiye maliyeti işler.
6. Depo girişi ve satışa hazırlık
Mal depoya girdiğinde ithalat bitmez; satılabilir hâle gelmesi gerekir. Bu son blokta dört iş vardır:
- Yerleşim: raf adresi ve FIFO düzeni kurulmazsa aynı ürünün iki partisi karışır.
- Kod ve izlenebilirlik: stok kodu ve barkod düzeni ile seri numarası takibi garanti döneminde işi kurtarır.
- Yerel uyarlama: fiş tipi, voltaj ve menü dili uyarlanmadan ürün rafa çıkmaz.
- Fiyat: satış fiyatı liste fiyatından değil, gerçek birim maliyetten kurulur.
Zaman en çok nerede kaybedilir?
- Numune onayının gecikmesi. Onay bir hafta sarkarsa üretim kuyruğunda sıra kaybedilir.
- Belge eksiği. Beyanname aşamasında eksik çıkan bir belge, malı limanda bekletir ve bekleme ücretli bir iştir.
- GTİP tartışması. Kod baştan doğru belirlenmezse süreç ortada durur.
- Tek tedarikçiye bağlılık. Üretim kayarsa alternatif yoktur; ikinci kaynak kararı bu yüzden önceden verilir.
- Depo tarafının hazır olmaması. Mal gelir, yer yoktur; sayım ve etiketleme günlere yayılır.
Kısa kontrol listesi
- Numune onaylandı ve onay yazıya geçti mi?
- Proforma faturada adet, teslim şekli, ödeme planı ve üretim süresi yazılı mı?
- Ambalaj ve koli içi adet netleşti mi?
- Sevkiyat modu, hacim ve pil durumu birlikte değerlendirildi mi?
- GTİP, uygunluk ve kıymet tarafı mal yola çıkmadan hazır mı?
- Depoda yer, kod düzeni ve fiyat hesabı hazır mı?
Sıralamayı bir kez kurduktan sonra her yeni sipariş aynı iskelet üzerinde yürür. KAV Elektronik bu süreci kendi ithal ettiği elektronik ürünler için yürütüyor; Çin'deki lojistik ve depo ağıyla ithalat ve ihracatı başka firmalar için de hizmet olarak veriyor.