Stok kodu ithalatçının kendi iç numarasıdır, barkod ise ürünün dış dünyadaki kimliğidir. Biri depoyu, fiyat listesini ve sipariş formunu düzenler; diğeri perakende kasasında, pazaryeri listelemesinde ve bayinin kendi sisteminde ürünü tanır. İkisini tek alanda tutmak ilk toplu sevkiyatta karışıklık üretir, çünkü barkod ürünün ambalajına basılıdır ve siz değiştirmek istediğinizde ambalaj zaten gelmiştir.
Stok kodu ile barkod arasındaki fark
Stok kodunu siz kurarsınız, anlamını siz belirlersiniz ve istediğiniz zaman kuralını genişletebilirsiniz. Barkod ise paylaşılan bir numaradır: aynı ürünü satan herkesin aynı rakamı okuması gerekir, bu yüzden kuralı dışarıdan gelir ve bir kez ürüne bastırıldıktan sonra o parti için sabittir.
| Konu | Stok kodu | Barkod |
|---|---|---|
| Kimin kurallarına tabi | İthalatçının kendi düzeni | Numara standardı ve kayıt sistemi |
| Nerede okunur | Depo, teklif, fiyat listesi, cari hesap | Kasa, pazaryeri, bayinin kendi programı |
| İnsan okuyabilir mi | Evet, anlamlı kurgulanırsa | Hayır, sadece eşleştirme numarasıdır |
| Sonradan değişebilir mi | Zahmetli ama mümkün | Basılı ambalaj için pratikte hayır |
| Varyanta göre değişir mi | Değişmeli | Her satılabilir varyant için ayrı olur |
İthalatçının stok kodunda hangi alanlar bulunur
İyi bir stok kodu, bakan kişinin ürünü tanımasını sağlayacak kadar bilgi taşır ama her yeni modelde kuralı bozulmayacak kadar da esnek kalır. Pratikte şu alanlar yeterlidir:
- Marka ya da portföy kısaltması: aynı deponun içinde birden fazla markanız varsa ilk ayrım buradan gelir.
- Ürün grubu: kamera, multimedya, kablo, adaptör gibi geniş sınıf. Bu alan raporlamanın ve iskonto gruplarının temelidir.
- Model gövdesi: tedarikçinin model adıyla uyumlu, kısaltılmış bir çekirdek.
- Varyant eki: renk, uzunluk, kapasite, fiş tipi. Farklı barkod gerektiren her şey burada ayrışır.
- Paket biçimi: tekli satış kutusu ile koli içi toplu paket aynı stok kodunu taşımaz.
Alan sayısını artırmak cazip gelir; her alan sonradan doldurulması gereken bir zorunluluk yaratır. Dört beş alanı aşan kodlar birkaç ay sonra doğru doldurulmaz ve kod anlamını kaybeder. Kodun uzunluğu da bir maliyettir: depo personeli uzun kodu sesli okuyarak teyit edemez, telefonla sipariş alırken hata oranı yükselir.
Kodun içine konmaması gereken şeyler de vardır. Sene, tedarikçi, sevkiyat ve paket adedi gibi bilgiler ürünün kendisine değil o partiye aittir; kodun içine girdiklerinde aynı ürün her yeni partide yeni bir kod almış olur ve geçmiş satış verisi parçalanır. Bu alanlar ürün kartının ayrı satırlarında ya da parti kaydında tutulur.
Barkod ürüne hangi aşamada gelir
Üç yol vardır ve hangisini seçtiğiniz sipariş aşamasında belli olmalıdır. Hazır ürün alıyorsanız barkod tedarikçinin numarasıyla gelir; ürün başka pazarlarda da aynı numarayla satılıyor demektir. Kendi markanızla getiriyorsanız numarayı siz tanımlar, tedarikçiye ambalaj dosyasında verirsiniz ve ürün kutusu sizin numaranızla basılır. Üçüncü yol, gelen ürünü depoda etiketlemek: en esnek ama en masraflı yoldur, çünkü her koliyi açıp kapatmak işçilik demektir.
Seçimin kritik tarafı zamanlamadır. Ambalaj dosyası üretim öncesinde tedarikçiye gider; numarayı sevkiyat yoluna çıktıktan sonra değiştirmek isterseniz tek seçenek depoda etiketlemeye dönmek olur.
Barkodun basılı olduğu yer de kararın parçasıdır. Numara yalnızca tekli satış kutusunda duruyorsa, koli açılmadan sayım yapılamaz; master kartonun üstünde de bir etiket varsa depo girişinde koli bazında okutma mümkün olur. Toplu alım yapan kurumsal alıcılar ve pazaryeri depoları genellikle koli üstünde okunabilir bir etiket bekler, bu yüzden ambalaj dosyasında ikisi birlikte konuşulur.
Varyant, paket ve koli: hangisine ayrı kod verilir
Kural basittir: ayrı satılabilen her şeyin ayrı kodu olur. Bayi sipariş formunda tek başına seçilebilen bir kalem varsa o kalem bir stok kodudur. Buna göre:
- Aynı modelin iki rengi iki ayrı koddur, çünkü bayi birini isteyip diğerini istemeyebilir.
- Aynı ürünün tekli kutusu ile altılı koli paketi iki ayrı koddur, çünkü fiyat ve iskonto tabanı farklıdır.
- Kutuda birlikte gelen fakat tek başına da satılan aksesuar ayrı bir koddur.
- Sadece taşıma amaçlı master karton stok kodu değildir; o bir ambalaj birimidir ve koli içi adet bilgisiyle takip edilir.
Kodlamayı kurarken yapılan tipik hatalar
Bu hataların hepsinin ortak noktası, portföy küçükken zararsız görünüp model sayısı artınca pahalıya dönmesidir.
- Tedarikçinin model adını olduğu gibi stok kodu yapmak. Tedarikçi model adını revizyonda değiştirir, sizin geçmiş satış verisi kopar.
- Kodun içine fiyat ya da tedarikçi bilgisi gömmek. İkisi de değişkendir; kodun içinde değil, kartın alanlarında durmalıdır.
- Varyantı kod yerine açıklama alanında tutmak. Depoda iki farklı ürün aynı rafa girer, sayım tutmaz.
- Aynı ürüne iki kod açmak. Genellikle ikinci parti farklı bir kişi tarafından kaydedilince olur; stok iki yere bölünür ve ikisi de yetersiz görünür.
- Barkodu tekrar kullanmak. Üretimi biten bir modelin numarasını yeni modele vermek, pazaryeri ve bayi sistemlerinde eski ürün verisini yeni ürüne yapıştırır.
Kısa kontrol listesi
Yeni bir modeli portföye almadan önce şu beş satırı geçin:
- Bu modelin kaç satılabilir varyantı var ve her birinin ayrı kodu açıldı mı?
- Barkod tedarikçiden mi gelecek, ambalaj dosyasına mı yazılacak, depoda mı etiketlenecek?
- Tekli kutu ve toplu paket ayrı kalem olarak tanımlandı mı?
- Koli içi adet ve paket ölçüleri ürün kartına işlendi mi?
- Kod kuralı yazılı mı, yoksa yalnızca bir kişinin kafasında mı duruyor?
KAV Elektronik elektronik ürünleri ithal eden ve bayi ile kurumsal kanala satan bir firma olarak portföyünü bu düzende taşır; ithalat ve ihracatı hizmet olarak aldığı firmalar için de ambalaj ve kodlama bilgisini sipariş aşamasında birlikte netleştirir.