CE işareti, bir ürünün kendisi için geçerli olan teknik düzenlemelerin gereklerini karşıladığını ve üreticinin bunu beyan ettiğini gösteren işarettir; RoHS ise elektrikli ve elektronik ürünlerde belirli zararlı maddelerin sınırların altında tutulduğunu ifade eder. İkisi de bir kalite ödülü değildir: ürünün piyasaya sunulabilir olduğunu gösteren asgari koşuldur ve arkasında bir belge dosyası durmak zorundadır.
Bu ayrım ithalatta önemlidir, çünkü işaretin kutuda basılı olması tek başına yeterli değildir. İşaretin dayandığı test raporları ve uygunluk beyanı istenebilir; istendiğinde gösterilemiyorsa işaret bir anlam taşımaz. KAV Elektronik ithal ettiği ürünlerde ISO, CE ve RoHS gibi uluslararası standartlara uygunluğu bu nedenle dosya düzeyinde takip eder ve ürünler detaylı kalite kontrol süreçlerinden geçirilir.
CE işareti neyi söyler, neyi söylemez?
CE işareti, ürünün ilgili teknik düzenlemelerde tanımlanan temel güvenlik ve uyumluluk gereklerini karşıladığına dair üreticinin beyanıdır. Elektronik bir cihazda bu beyan genellikle elektriksel güvenlik ve elektromanyetik uyumluluk gibi başlıkları kapsar; kablosuz haberleşme yapan bir cihazda radyo tarafı da hesaba katılır.
- Söyler: ürünün ilgili gerekliliklere göre değerlendirildiğini ve beyanın arkasında sorumlu bir tarafın bulunduğunu.
- Söylemez: ürünün dayanıklı, hızlı ya da rakiplerinden iyi olduğunu. Performans CE'nin konusu değildir.
- Söylemez: ürünün Türkiye'deki her ek gerekliliği karşıladığını. Bazı ürün grupları için ayrıca yetki, kayıt ya da ek belge istenir.
Bu son nokta çok atlanır. Araç elektroniği ve takip sistemleri gibi alanlarda ürünün kendisi uygun olsa bile hizmetin verilebilmesi için ayrı bir yetki gerekebilir; örneğin Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi tarafındaki süreç /blog/utts-nedir-tasit-tanima-birimi-sureci-nasil-isler yazısında anlatılıyor.
RoHS neden ayrı bir başlık?
RoHS, ürünün çalışmasıyla değil malzemesiyle ilgilidir. Lehim, kablo yalıtımı, plastik gövde, kart üzerindeki kaplamalar gibi bileşenlerde belirli zararlı maddelerin eşik değerlerin altında kalması beklenir. Bu yüzden RoHS uygunluğu bir tek ölçümle değil, bileşen bazında toplanan malzeme beyanlarıyla gösterilir.
İthalatçı açısından pratik sonucu şudur: aynı modelin iki farklı üretim partisi, tedarikçi değiştirdiği için malzeme tarafında farklılaşabilir. Bu nedenle uygunluk, bir kez alınıp rafa kaldırılan bir belge değildir; parti bazında takip edilmesi gereken bir kayıttır.
Bir başka ayrım da ISO belgeleriyle ürün uygunluğu arasındadır. ISO sertifikaları firmanın yönetim sistemine, CE ve RoHS ise ürünün kendisine bakar. İkisi birbirinin yerine geçmez: kalite yönetim sistemi belgeli bir firma uygunsuz bir ürün getirebilir, uygun bir ürünü de belgesiz bir firma getirebilir. Kurumsal alıcı ihale dosyasında çoğu zaman ikisini birlikte ister; bu yüzden ithalatçının hem firma hem ürün tarafındaki belgeleri eksiksiz tutması gerekir.
Uygunluk dosyasında ne bulunur?
Bir elektronik ürün için üreticiden istenen dosya tipik olarak şu parçalardan oluşur. Hangi parçanın zorunlu olduğu ürün grubuna göre değişir; eksik olan parça gümrük aşamasında değil, çoğu zaman satış sonrasında sorun çıkarır.
| Belge | Ne gösterir | Kimden gelir |
|---|---|---|
| Uygunluk beyanı | Ürünün hangi düzenlemelere göre değerlendirildiğini | Üretici |
| Test raporları | Beyanın dayandığı ölçüm sonuçlarını | Test laboratuvarı |
| Malzeme beyanları | Zararlı madde sınırlarına uyumu | Üretici ve bileşen tedarikçileri |
| Teknik dosya | Devre, malzeme ve üretim bilgisini | Üretici |
| Etiket ve kılavuz örneği | Kullanıcıya ulaşan uyarı metinlerini | Üretici, ithalatçı çevirisiyle |
Dosyanın toplanması numune aşamasında başlar. Ürün beğenilip seri üretime geçildikten sonra üreticiden belge istemek, en iyi durumda işi geciktirir; en kötü durumda o üreticinin belgeyi hiç üretemeyeceği ortaya çıkar.
Gümrük tarafı ile piyasa tarafı aynı şey değil
Uygunluk iki ayrı yerde sorulur ve bunları ayırmak gerekir:
- İthalat sırasında: ürünün beyan edilen tanımına uygun belgelerle gelmesi beklenir. Gümrük işlemleri için gereken belgelerin temini ve yasal uygunluk onaylarının alınması ithalat hizmetinin bir parçasıdır.
- Ürün piyasada iken: ürün satışa çıktıktan sonra da uygunluğun gösterilebilir olması gerekir. Kurumsal bir alıcı ihale dosyası için, bir denetim ise doğrudan dosyanın kendisi için belge isteyebilir.
İkinci başlık, ithalatçının belgeleri yalnızca ithalat anı için değil, ürünün satıldığı süre boyunca saklaması gerektiği anlamına gelir. KAV Elektronik'in kendi kurumsal belgeleri de aynı mantıkla tek bir yerde tutulur: ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi, ISO 14001:2015 çevre yönetim sistemi ve ISO 45001:2018 iş sağlığı ve güvenliği sertifikaları ile marka tescil belgeleri sitedeki Belgelerimiz sayfasından görüntülenebiliyor.
Uygunluğu olmayan ürünün maliyeti
Belgesiz bir partinin ucuz görünmesi aldatıcıdır. Eksik uygunluk şu sonuçları doğurur:
- Kurumsal ve kamu alımlarında ürün değerlendirmeye bile alınmaz; belge listesi ilk elemeyi yapar.
- Bayi, kendi müşterisine belge sunamadığı için satışı kaybeder.
- Satış sonrasında bir sorun çıktığında sorumluluk, belgesi olmayan ithalatçıda kalır.
- Ürün grubu tamamen rafa kalkabilir; bu durumda stok maliyeti satın alma fiyatının çok üstüne çıkar.
Özet
CE ürünün ilgili teknik düzenlemelere göre değerlendirildiğini, RoHS ise malzemesindeki zararlı maddelerin sınırların altında tutulduğunu gösterir. İkisi de performans hakkında bir şey söylemez ve kutu üzerindeki işaretten değil, arkasındaki dosyadan anlam kazanır. O dosya numune aşamasında istenir, parti bazında güncellenir ve ürün satışta olduğu sürece saklanır. KAV Elektronik ithalatçı tarafında bu dosyayı toplayan, uygunluk ve belgelendirme sürecini yürüten firmadır; bir ürün grubu için uygunluk durumunu sormak isterseniz /iletisim sayfasından iletebilirsiniz.