Yurt dışı sevkiyatta seçim tek bir ölçüte göre yapılmaz: yükün hacim ve ağırlık dengesi, malın ne kadar acil olduğu ve malı elde tutmanın size neye mal olduğu birlikte bakılır. Kabaca şu işler: yük bir konteyneri dolduruyorsa tam konteyner, dolduramıyorsa parsiyel, beklemenin maliyeti taşımanın maliyetini aşıyorsa hava kargo mantıklı hale gelir. Aşağıda üç seçeneğin nasıl çalıştığını ve kararı hangi soruların belirlediğini anlatıyoruz.
Üç seçeneğin mantığı
Tam konteyner
Konteyner tek bir göndericinin yüküyle doldurulur ve mühürlenir. Bu yüzden elleçleme adımı azdır: mal yüklendiği yerde kapanır, boşaltılacağı yerde açılır. Arada başka yüklerle birleştirme ve ayırma işlemi olmadığı için hasar ve karışma riski düşer, süreç daha öngörülebilir ilerler. Yükünüz konteyneri dolduruyorsa ya da doldurmaya yaklaşıyorsa, birim başına maliyet de çoğu durumda bu seçenekte lehinize çalışır.
Parsiyel
Birden çok göndericinin yükü aynı konteynerde taşınır. Konteynerin tamamını kiralamadığınız için küçük hacimli alımlarda tek yol genellikle budur. Karşılığında iki ek adım gelir: çıkışta yüklerin bir araya getirilmesi, varışta tek tek ayrılması. Bu adımlar hem takvime süre ekler hem malın daha çok elden geçmesi anlamına gelir. Aynı konteynerdeki başka bir yükle ilgili bir sorun, sizin malınızın da beklemesine yol açabilir.
Hava kargo
En hızlı seçenektir ve maliyet tarafında hacim ile ağırlık ilişkisi belirleyici hale gelir. Küçük, ağır ve değerli yüklerde makul, büyük ve hafif yüklerde ise beklenenin çok üstünde çıkar. Elektronik ürünlerin içindeki pil ve batarya gibi kalemler hava taşımasında ayrı kurallara tabidir; ambalaj, etiketleme ve beyan konusunda ek şartlar devreye girer. Bu şartlar ürüne ve taşıma biçimine göre değiştiği için sevkiyat öncesinde teyit edilmelidir.
Kararı belirleyen üç ölçüt
- Hacim ve ağırlık dengesi: Yükün kapladığı hacim mi ağırlığı mı baskın? Bu, hangi seçenekte ne üzerinden ücretlendirileceğinizi belirler.
- Aciliyet: Mal elinizde olmadığında ne duruyor? Üretim mi, bir teslim taahhüdü mü, yoksa yalnızca rafta stok mu?
- Elde tutma maliyeti: Malın parası ödendi ve mal yolda. Bu süre boyunca bağlı kalan sermaye, depo alanı ve stok eskimesi riski de karar hanesine yazılır.
Üçüncü ölçüt en çok atlanan ölçüttür. Ucuz taşıma, sermayeyi uzun süre yolda tutuyorsa gerçekten ucuz olmayabilir; aynı şekilde pahalı taşıma, bir satışı kurtarıyorsa kendini çıkarır.
Hacimsel ağırlık: hafif ama büyük koli neden pahalı
Taşıma fiyatlaması sadece kantardaki ağırlığa bakmaz. Bir koli hafif ama büyükse, araçta ya da uçakta kapladığı yer ağırlığından daha değerlidir; bu yüzden kolinin boyutlarından bir hacimsel ağırlık hesaplanır ve ücret, gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlığın yüksek olanına göre belirlenir. Günlük dilde desi denen kavram budur. Pratik sonucu şudur: içi boşluk dolu bir koli, üzerine hiçbir şey eklemeden sevkiyat maliyetinizi yükseltir. Hesaplamada kullanılan katsayı taşıma biçimine ve hizmet sağlayıcısına göre değiştiği için teklif alırken hangi yöntemle hesaplandığı sorulmalıdır.
Bu yüzden ambalaj tasarımı bir maliyet kalemidir. Koli ölçüsünün ürüne göre küçültülmesi, iç dolgunun gereksiz hacim üretmemesi ve kolilerin palet ölçüsüne oturması doğrudan navlunu etkiler.
Ambalaj ve paletleme parsiyelde neden daha kritik
Tam konteynerde yükünüz kapıdan kapıya kendi içinde kalır. Parsiyelde ise aynı mal depoda birleştirilir, başka yüklerin arasına yerleştirilir, varışta yeniden ayrılır. Her ek elleçleme bir hasar ihtimalidir. Bu nedenle parsiyel sevkiyatta şunlar beklenir:
- Koli mukavvasının taşıma ve istiflemeye uygun dayanımda olması.
- Kolilerin paletlenmesi, streçlenmesi ve paletin üstünde taşma bırakmaması.
- Her kolinin dışında okunabilir bir işaret ya da numara bulunması.
- Koli ölçü ve ağırlıklarının paket listesiyle birebir tutması.
- Kırılabilir ya da nem hassasiyeti olan kalemlerde iç ambalajın ayrıca düşünülmesi.
Üç seçeneğin karşılaştırması
| Ölçüt | Tam konteyner | Parsiyel | Hava kargo |
|---|---|---|---|
| Uygun hacim | Konteyneri dolduran ya da doldurmaya yakın yük | Küçük ve orta hacimli yük | Küçük hacimli, hız gerektiren yük |
| Elleçleme sayısı | En az | Birleştirme ve ayırma adımlarıyla daha fazla | Terminal işlemleri ağırlıklı |
| Takvim | Deniz hattının seyir süresine bağlı | Deniz süresine konsolidasyon adımları eklenir | En kısa |
| Ücretlendirme esası | Konteyner bazlı | Hacim ve ağırlıktan baskın olana göre | Hacimsel ağırlık belirleyici |
| Ambalaj hassasiyeti | Orta | Yüksek, paletleme beklenir | Yüksek, ürün bazlı ek kural olabilir |
| Taşıma belgesi | Deniz konşimentosu | Deniz konşimentosu | Hava konşimentosu |
Belge ve süreç farkları
Sevkiyat biçimi evrak tarafını da değiştirir. Deniz taşımasında kullanılan konşimento, düzenlenme şekline göre malı temsil eden bir belge olabilir; bu durumda malın teslim alınması için aslının ibrazı gerekir ve belge banka üzerinden dolaşabilir. Hava konşimentosu ise esas olarak taşıma sözleşmesini ve malın kabul edildiğini gösteren bir belgedir; teslimde aslının ibrazı aynı biçimde aranmaz, mal alıcı olarak yazılı tarafa teslim edilir. Bu fark, özellikle ödemenin belge karşılığında yapıldığı çalışmalarda kurgunun baştan doğru kurulmasını gerektirir.
Paket listesi, ticari fatura ve varsa ürün grubuna özgü belgeler her üç seçenekte de istenir. Hangi belgenin aranacağı ürüne ve ülkeye göre değiştiği için liste sevkiyat öncesinde gümrük müşavirinizle birlikte çıkarılmalıdır.
Varıştan sonrası: iç taşıma ve bekleme
Teklifler genellikle liman ya da havalimanı noktasına kadarını kapsar. Oradan deponuza kadar iç taşıma, araç tipi ve boşaltma düzeni ayrı bir kalemdir. Ayrıca konteynerin tahsis edildiği süre sınırsız değildir: konteynerin boşaltılıp iade edilmesi ve limandaki bekleme için tanınan süreler aşılırsa ücretlendirme başlar. Yani malın gümrük işlemleri bitmeden ya da deponuz boşaltmaya hazır olmadan sevkiyatı planlamak, taşıma tarafında kazandığınızı bekleme tarafında geri verdirir. Süre ve bedeller hizmete, hatta sefere göre değiştiği için sevkiyat öncesinde yazılı olarak sorulmalıdır.
Takvim: yoğun dönemler kapasiteyi etkiler
Yılın belirli dönemlerinde hem üretim hem taşıma tarafı sıkışır. Yeni yıl öncesi talep yoğunluğu, tedarikçi ülkelerindeki resmî tatil dönemleri ve tatil sonrası birikmiş siparişlerin aynı anda yola çıkması kapasiteyi daraltır. Bu dönemlerde yer bulmak zorlaşır, takvim uzar ve parsiyel sevkiyatlarda konsolidasyon beklemeleri artar. Düzenli alım yapan işletmeler için çözüm basittir: yoğun dönemlerin takvimini baştan bilip siparişi öne almak ya da o dönemde sevkiyat biçimini değiştirmek.
Kısa kontrol listesi
- Yükün koli ölçüleri, toplam hacmi ve ağırlığı elinizde mi?
- Hacimsel ağırlık hangi yöntemle hesaplanıyor, teklifte yazılı mı?
- Ambalaj palet ölçüsüne oturuyor mu, taşma var mı?
- Teklif hangi noktaya kadar geçerli, varıştan sonrası ayrı mı?
- Bekleme ve iade süreleriyle ilgili şartlar size yazılı bildirildi mi?
- Ürün grubunuzda hava taşımasına özgü bir kısıt var mı?
- Sevkiyat tarihi tedarikçi tatili ya da yoğun döneme denk geliyor mu?
KAV Elektronik araç kamerası ve benzeri elektronik ürünlerin ithalatını yapıyor, bayi ve kurumsal satış yürütüyor; Çin tarafındaki lojistik ve depo ağıyla başka firmalar adına ithalat ve ihracat hizmeti de veriyor.