İçeriğe geç

Demuraj ve Ardiye Nedir? Limanda Bekleyen Yükün Maliyeti

İthalat ve Tedarik

Demuraj ve Ardiye Nedir? Limanda Bekleyen Yükün Maliyeti
Yayınlanma: 
İthalat ve Tedarik
ardiye demuraj gümrük ithalat lojistik

Demuraj, konteynerin limandan zamanında çekilmemesi nedeniyle taşıyıcıya ödenen bedeldir; ardiye ise yükün terminalde ya da antrepoda beklediği süre için tesis işletmecisine ödenen depolama bedelidir. Üçüncü bir kalem olan detention, boş konteynerin iade edilmemesinden doğar. Üçü aynı olayın farklı tarafları olduğu için aynı gecikmede ikisi birlikte işleyebilir; bu yüzden ithalatçının takip ettiği şey tek bir gün sayısı değil, üç ayrı sayaçtır. Gecikme bedelleri planlanabilir bir maliyet kalemi de değildir: sevkiyat zamanında ilerlediğinde hiç doğmaz, bir belge geç kaldığında ise ürünün birim maliyetini fark edilir biçimde yukarı çeker.

Üçü aynı şey değil

Karışıklığın kaynağı, günlük konuşmada hepsine demuraj denmesidir. Oysa alacaklı taraf ve sayacı başlatan olay farklıdır.

  • Demuraj: dolu konteyner limanda, taşıyıcının verdiği serbest sürenin ötesinde bekliyor. Alacaklı taşıyıcı hattır.
  • Detention: konteyner limandan çıktı, boşaltıldı ama boş olarak iade edilmedi. Alacaklı yine taşıyıcıdır.
  • Ardiye: yük terminalin ya da antreponun sahasında duruyor. Alacaklı tesisi işleten taraftır ve bu bedel taşıyıcıdan bağımsız doğar.

Parsiyel yükte tablo biraz değişir: konteyner size ait olmadığı için demuraj ve detention sizi doğrudan ilgilendirmez, ama yükün boşaltma deposunda beklemesinden doğan ardiye ve elleçleme sizde kalır.

Bu ayrımın pratik karşılığı şudur: gecikme çıktığında tek bir yere değil, iki ya da üç ayrı tarafa borç doğar ve her biri farklı bir hesapta görünür. Sevkiyat kapandıktan sonra maliyeti gözden kaçırmamak için bu kalemleri ürün maliyetine değil, sevkiyat dosyasına ayrı satır olarak yazmak gerekir. Aksi hâlde birim maliyet hesabı doğru çıkmaz ve gecikmenin gerçek bedeli hiç görünmez.

Serbest süre nereden başlar

Serbest süre, teklif yazışmasında en çok atlanan satırdır. Kaç gün olduğu kadar hangi olayla başladığı önemlidir, çünkü iki teklifte aynı gün sayısı yazılı olsa bile başlangıç noktası farklıysa eldeki süre farklıdır.

  1. Geminin varış bildirimi mi, yoksa yükün terminale fiilen indirilmesi mi esas?
  2. Hafta sonu ve resmî tatiller süreye dahil mi?
  3. Ardiye sayacı demurajla aynı gün mü başlıyor?
  4. Boş konteyner iade süresi, limandan çıkış tarihinden mi sayılıyor?
  5. Süre uzatması mümkün mü, hangi aşamada talep edilmeli?

Bu beş soru teklif alınırken sorulur, yük yola çıktıktan sonra sorulduğunda pazarlık gücü kalmaz.

Serbest sürenin pratikte ne kadarını kullanabildiğiniz de ayrı bir hesaptır. Süre gemi varışıyla başlıyorsa, beyanın hazırlanması ve varsa muayene sırası o sürenin içinden harcanır. Yani kâğıt üzerinde görünen gün sayısı, elinizdeki gerçek hareket alanı değildir; bunu baştan kabul edip planı buna göre sıkıştırmak, sonradan uzatma istemekten daha kolaydır.

Gecikme en çok neden olur

Limanda bekleyen yükün arkasında neredeyse her zaman bir belge ya da karar eksiği vardır, taşıma hatası değil. En sık görülen nedenler şunlardır:

  • Taşıma senedinin aslı ya da ciro edilmiş hâli zamanında eline geçmediği için teslim emri alınamıyor.
  • Beyan için gereken bir evrak tedarikçiden eksik geldi ve yazışma günler alıyor.
  • Tarife sınıflandırması tartışmalı; beyan değiştirilmeden hat ilerlemiyor.
  • Fiziki muayene ya da tahlil kararı çıktı, sıra bekleniyor.
  • İç nakliye ayarlanmadı; araç bulunamadığı için konteyner limanda duruyor.
  • Depoda yer yok ya da boşaltma ekibi yok; konteyner kapıda bekliyor ve detention işliyor.

İlk üçü yükleme öncesi hazırlıkla, son üçü varış planıyla önlenir. Bekleme bedeli çıktığında soru kim ödeyecek değil, hangi adım geç kaldı olmalıdır; aynı neden ikinci kez tekrar ederse maliyet artık kaza değil, düzen sorunudur.

Hangi gecikme kimin masrafı

Bekleme bedeli doğduğunda masrafın nerede kalacağı çoğunlukla sözleşmeye değil, nedenin kanıtlanabilirliğine bağlı olur. Aşağıdaki tablo, en sık görülen altı nedende hangi kalemin işlediğini ve masrafın kimde kalmasının beklendiğini gösterir.

Gecikme nedeniİşleyen kalemMasraf kimde kalır
Taşıma senedi geç geldiDemuraj ve ardiyeSenedi göndermekte geciken taraf; sözleşmede yazılı olmalı
Tedarikçiden evrak eksikDemuraj ve ardiyeTedarikçiyle paylaşılır; sipariş yazışmasında kayıtlı olması şart
Muayene veya tahlil kararıArdiye ve elleçlemeİthalatçıda; önlenemez ama süre payı bırakılabilir
İç nakliye ayarlanmadıDemurajİthalatçıda
Boş konteyner iade geciktiDetentionİthalatçıda
Depoda yer yokDetention ve ardiyeİthalatçıda; stok planlamasının eksiği

Beklemeyi önlemek için kontrol listesi

  1. Serbest süreyi ve başlangıç olayını teklif aşamasında yazılı alın.
  2. Yükleme öncesi belge listesini tedarikçiyle tek mesajda teyit edin; eksik bir satır varışta gün maliyeti olur.
  3. Gemi varış tahminini alır almaz iç nakliye ve boşaltma gününü rezerve edin.
  4. Depoda yer yoksa kararı varıştan önce verin; antrepo kullanımı çoğu zaman beklemekten ucuzdur.
  5. Boş konteyner iadesini boşaltma günüyle aynı plana yazın, sonraya bırakmayın.
  6. Her sevkiyattan sonra gecikme nedenini tek satır not edin; tekrar eden neden düzeltilecek olandır.

KAV Elektronik kendi ithalat sevkiyatlarında bu sayaçları ayrı ayrı izler; ithalat ve ihracatı hizmet olarak aldığı firmalar için de aynı takibi yürütür.

Blog'a Geri Dön

Bu yazıyla ilgili sık sorulan sorular

Demuraj ile detention arasındaki fark nedir?

Demuraj dolu konteynerin limanda beklemesinden, detention ise boşaltıldıktan sonra boş konteynerin iade edilmemesinden doğar. İkisinin de alacaklısı taşıyıcıdır ama sayaçları farklı olayla başlar ve aynı sevkiyatta sırayla işleyebilir.

Ardiye kime ödenir?

Ardiye, yükün beklediği terminali veya antrepoyu işleten tarafa ödenir. Taşıyıcıyla ilgisi yoktur; bu nedenle konteyner demuraj süresi içinde olsa bile ardiye işlemeye devam edebilir.

Serbest süre uzatılabilir mi?

Bazı hatlar yükleme öncesinde ek serbest süre tanımlayabilir. Bu, yük yola çıkmadan görüşülecek bir konudur; varıştan sonra yapılan talepler çoğunlukla sonuçsuz kalır. Teklif alırken sormak en doğru zamandır.

Parsiyel yükte demuraj öder miyim?

Parsiyel yükte konteyner size tahsis edilmediği için demuraj ve detention sizi doğrudan ilgilendirmez. Ancak yükün boşaltma deposunda beklemesinden doğan ardiye ve elleçleme bedelleri size yansır.

Bekleme bedelini tedarikçiye yansıtabilir miyim?

Gecikme tedarikçinin geciktirdiği bir belgeden kaynaklanıyorsa yansıtmak mümkündür, ancak bunun sipariş yazışmasında ya da sözleşmede önceden yazılı olması gerekir. Sonradan yapılan talepler genellikle iyi niyete kalır.