İthalatta ambalaj düzeni üç sayıya iner: bir iç kutuya kaç ürün, bir master kartona kaç iç kutu, bir palete kaç master karton girer. Master karton bu zincirin taşımaya çıkan en dış kolisidir; koli içi adet ise siparişin, hacim hesabının ve bayiye giden sevkiyatın ortak çarpanıdır. Bu üç sayı sipariş teyidine yazılı olarak geçmeden ne depo yerleşimi oturur ne de bayi fiyat listesindeki asgari sevk miktarı tutarlı olur.
Master karton nedir, iç kutudan farkı ne
Birim ambalaj, ürünün son kullanıcıya satıldığı kendi kutusudur; üstünde model adı, barkod ve kullanım bilgisi bulunur. İç kutu, birkaç birim ambalajı bir arada tutan ara kutudur ve çoğu zaman bayiye küçük adetle giden ambalaj budur. Master karton ise iç kutuları taşımaya dayanacak biçimde toplayan dış kolidir; ithalatta konuşulan koli ölçüsü neredeyse her zaman bu kolinin dış ölçüsüdür.
Fark yalnızca boyut değil, sorumluluk alanı. Birim ambalaj etiket ve raf görünümü tarafına, iç kutu satış ve sayım tarafına, master karton ise taşıma ve beyan tarafına bakar. Tedarikçiye yalnızca koli ölçüsünü sorarsanız master kartonun ölçüsünü alırsınız; iç kutu ölçüsünü ve iç kutudaki adedi ayrıca istemek gerekir. Bu iki bilgi eksik kaldığında depoda raf planı yapılamaz, çünkü rafa giren birim master karton değil iç kutudur.
Ambalaj seviyeleri tek tabloda
| Seviye | İçinde ne var | Üstünde ne yazar | Hangi kararı belirler |
|---|---|---|---|
| Birim ambalaj | Tek ürün ve aksesuarları | Model, barkod, tanıtma bilgisi | Raf görünümü, perakende satış |
| İç kutu | Birkaç birim ambalaj | Model kodu, içindeki adet | Bayiye asgari sevk miktarı |
| Master karton | Birkaç iç kutu | Koli içi adet, brüt ve net ağırlık, koli numarası | Hacim, beyan, depo yerleşimi |
| Palet | Birkaç master karton | Palet etiketi, sipariş numarası | Konteyner planı, elleçleme |
Koli içi adet neye göre seçilir
Koli içi adet tedarikçinin alışkanlığına bırakılacak bir ayrıntı değil, sonraki her operasyonu bağlayan bir karardır. Yanlış seçilmiş bir koli içi adedi, depoda sürekli koli açmaya ve tekrar paketlemeye yol açar; bu da hem işçilik hem hasar demektir. Karar verirken şu başlıklara bakılır:
- Bayinin tipik sipariş miktarı: bayiler çoğunlukla belli bir adedin katlarıyla alır. Koli içi adet bu alışkanlığa yakın seçilirse koli hiç açılmadan sevk edilir.
- Elle taşınabilirlik: dolu kolinin bir kişi tarafından kaldırılabilmesi gerekir. Ağırlaşan koli, depo içinde ekipman gerektirir ve iş kazası riskini artırır.
- Raf ve palet uyumu: koli ölçüsü, kullanılan palet ölçüsüne tam oturmuyorsa her paletin köşesinde boşluk kalır ve konteynerde taşınan hacmin bir kısmı havaya gider.
- Kırılganlık ve iç dolgu: ekran, lens ya da konnektör taşıyan ürünlerde iç kutular arasına ayırıcı girer. Bu da koli içine sığacak adedi düşürür.
- Sayım kolaylığı: yuvarlak ve sabit bir koli içi adet, sayımda ve stok devrinde hata payını azaltır. Modelden modele değişen adetler sayımı yavaşlatır.
- Tek adet satış ihtiyacı: numune, demo ve servis sevkiyatı için koli açılacaksa iç kutunun tek başına kargoya dayanıp dayanmadığı önceden sınanır.
Koli etiketi ve shipping mark neyi içerir
Koli üstündeki bilgi, kolinin yurda girişinden bayiye ulaşmasına kadar her durakta okunur. Eksik etiket, antrepoda ya da depoda kolinin açılmasına ve partinin karışmasına yol açar. Sevkiyat öncesi şu alanların doldurulduğu teyit edilir:
- Alıcı firma adı ya da üzerinde anlaşılmış kısaltma.
- Sipariş ya da proforma numarası, böylece parti hangi siparişe ait olduğunu kendi üstünde taşır.
- Model kodu ve varsa renk, dil veya konnektör varyantı.
- Koli içi adet, net ağırlık ve brüt ağırlık.
- Koli numarası ve toplam koli sayısı; eksik koli ancak bu numaralandırma varsa fark edilir.
- Menşe ibaresi ve taşıma uyarı işaretleri.
- Koli barkodu; depo girişinde tek tek ürün okutmak yerine koli okutulabilsin diye.
Varyantlı ürünlerde en sık görülen hata, aynı görünen iki kolinin yalnızca iç etiketten ayırt edilebilmesidir. Varyant bilgisini kolinin dış yüzüne, uzaktan okunacak büyüklükte yazdırmak bu sorunu baştan kapatır.
Palet düzeni, hacim ve konteyner planı
Palet düzeni, koli ölçüsünün palet üzerine kaç sıra ve kaç kat olarak oturduğunu gösterir. Bu plan tedarikçiden yazılı istenir; çünkü aynı koli, iki farklı yerleşimle paletin alanını çok farklı kullanır. Paletin kaç kat çıkabileceği hem kolinin ezilme dayanımına hem de kullanılan taşıma aracının iç yüksekliğine bağlıdır.
Hacim hesabı bu noktada devreye girer. Taşıma bedeli çoğu zaman ağırlıktan değil kapladığı hacimden belirlendiği için, kolinin içindeki boşluk doğrudan maliyete yazılır. İç dolgunun gereğinden kalın olması, iç kutular arasındaki fazla boşluk ve paletin üstünde kalan yarım kat, hepsi aynı kalemde toplanır. Sipariş teyidinde koli dış ölçüsü, koli brüt ağırlığı, paletteki koli sayısı ve toplam palet sayısı bir arada yazılıysa sevkiyat planı sürprizsiz çıkar.
Kısa kontrol listesi
- İç kutu adedi, master karton adedi ve palet koli sayısı sipariş teyidinde yazılı mı?
- Koli dış ölçüsü ile net ve brüt ağırlık ayrı ayrı alındı mı?
- Koli içi adet bayinin sipariş alışkanlığına uyuyor mu?
- Dolu koli bir kişinin kaldırabileceği ağırlıkta mı?
- Varyant bilgisi kolinin dışından okunuyor mu?
- Koli numaralandırması toplam koli sayısını da gösteriyor mu?
- Palet yerleşim planı ve kat sayısı yazılı olarak alındı mı?
KAV Elektronik ürünleri kendi ithalatında bu düzeni kurar ve aynı ambalaj planlamasını, ithalat ve ihracatı hizmet olarak aldığı firmalar için de yürütür.