İçeriğe geç

Gümrük Kıymeti Neye Göre Belirlenir, Hangi Masraf Girer?

İthalat ve Tedarik

Gümrük Kıymeti Neye Göre Belirlenir, Hangi Masraf Girer?
Yayınlanma: 
İthalat ve Tedarik
beyan dış ticaret gümrük gümrük müşaviri ithalat

Gümrük kıymeti, ithal edilen eşyanın vergilendirmede esas alınan değeridir ve kural olarak o eşya için fiilen ödenen ya da ödenecek satış bedeline dayanır. Bu bedelin üzerine, teslim şekline göre eşyanın yurda giriş noktasına kadar oluşan belirli masraflar eklenir. Yani faturadaki tutar hesabın başlangıcıdır, tamamı değildir.

Kıymetin dayanağı: satış bedeli

Beyanın temeli, alıcı ile satıcı arasındaki gerçek satış işlemidir. Bu yüzden kıymet beyanı tek bir belgeden değil, birbirini doğrulayan bir belge kümesinden çıkar: proforma ya da ticari fatura, sipariş teyidi, ödeme kaydı ve taşıma belgesi. Dördü aynı tutarı ve aynı teslim şeklini gösteriyorsa beyan kendi içinde tutarlıdır.

Satış bedelinin kıymet olarak kabul edilmesi için işlemin olağan bir alım satım olması beklenir. Alıcıyla satıcı arasında fiyatı etkileyen bir ilişki varsa, ya da fiyat eşyadan bağımsız bir koşula bağlanmışsa, beyan edilen tutar tek başına yeterli sayılmayabilir. Böyle durumlarda gümrük idaresi kıymeti başka yöntemlerle, örneğin aynı ya da benzer eşyanın kıymetiyle belirleyebilir. İthalatçı açısından pratik sonuç şudur: fiyatın nasıl oluştuğu açıklanabilir olmalıdır.

Kıymete giren ve girmeyen masraflar

En sık karışan konu, hangi masrafın kıymete dahil edildiğidir. Ayrım kabaca giriş noktasına göre yapılır: eşyanın yurda girişine kadar oluşan ve satışın parçası olan masraflar kıymete girer, giriş sonrasında oluşan masraflar girmez.

Masraf kalemiKıymete etkisiNeden
Ürün bedeliGirerSatış bedelinin kendisi
Giriş noktasına kadar navlunGirerEşyanın yurda gelişine kadar oluşan taşıma
Taşıma sigortasıGirerGiriş noktasına kadar olan kısım
Satıcıya ödenen ambalaj, etiketleme, kalıp bedeliGenellikle girerEşyanın üretimi ve satışıyla ilgili bedeller
Komisyon ve aracılık bedeliNiteliğine göre değişirSatın alma komisyonu ile satış komisyonu ayrı değerlendirilir
Yurt içi nakliye, depolamaGirmezGiriş sonrasında oluşur
Montaj, kurulum, eğitimGirmezİthalattan sonraki hizmet, belgede ayrı gösterilirse

Tablodaki ayrımın işe yaraması için faturanın kalem kalem yazılmış olması gerekir. Tek satırda toplanmış bir tutar, içinde kıymete girmeyen bir hizmet barındırıyor olsa bile o hâliyle beyan edilir. Kalıp bedeli, numune bedeli ya da kurulum hizmeti faturada ayrı gösterilmediğinde bu ayrımı sonradan yapmak zorlaşır.

Teslim şekli kıymeti nasıl değiştirir

Aynı ürün, aynı tedarikçi ve aynı adet için bile beyan edilecek kıymet teslim şekline göre farklı kurulur. Fabrika teslim bir alımda fatura yalnızca ürün bedelini gösterir; navlun ve sigorta ayrı belgelerden alınıp kıymete eklenir. Masrafların satıcı tarafından karşılandığı bir teslim şeklinde ise taşıma zaten fatura tutarının içindedir ve ikinci kez eklenmez.

Burada iki yönlü hata mümkündür. Navlunun ayrı faturalandığı bir alımda taşımayı kıymete eklemeyi atlamak eksik beyandır; bedeli zaten fatura tutarına dahil olan bir alımda navlunu bir kez daha eklemek ise gereksiz vergi ödemek demektir. Her iki hata da teslim şeklinin belgelerde tek biçimde yazılmasıyla önlenir.

Tek sevkiyatta birden çok kalem varsa masraf nasıl dağıtılır

İthalatçının pratikte en çok uğraştığı durum, aynı konteynerde farklı tarife sınıflandırmasına giren birden fazla ürünün bulunmasıdır. Navlun ve sigorta tek bir tutar olarak faturalandığı için, bu tutarın kalemler arasında paylaştırılması gerekir. Paylaştırma ölçüsünün tutarlı olması beklenir: aynı sevkiyat içinde bir kalem için ağırlık, diğeri için değer esas alınırsa beyan savunulabilirliğini yitirir.

  • Ağırlık esaslı dağıtım: yoğun ve ağır ürünlerin bulunduğu sevkiyatlarda taşımanın gerçek maliyetine yakın sonuç verir.
  • Hacim esaslı dağıtım: hafif ve hacimli elektronik ürünlerde taşıma bedelinin oluşma biçimine daha uygundur.
  • Kıymet esaslı dağıtım: kalemler arasında ağırlık ve hacim farkı küçükse uygulaması en basit yoldur.

Hangi ölçü kullanılırsa kullanılsın, dağıtımın hesap tablosu sevkiyat dosyasında saklanmalıdır. Sonradan gelen bir soruda beyanın nasıl kurulduğunu gösteren tek kayıt bu tablodur; gümrük müşavirinin elinde de aynı tablonun bulunması gerekir.

Kıymet sorgulanırsa ne istenir

Beyan edilen kıymet, idarenin elindeki benzer eşya verileriyle karşılaştırıldığında düşük görünürse ek inceleme yapılabilir. İthalatçıdan beklenen, fiyatın gerçek olduğunu gösteren kayıtlardır. Hazır tutulması gereken belge kümesi hemen hemen her seferinde aynıdır.

  • Satıcıyla yazışma: fiyat teklifi, pazarlık kaydı, sipariş teyidi.
  • Ödemenin banka kayıtları: tutar, tarih ve lehdar, fatura ile aynı olmalı.
  • Taşıma ve sigorta belgeleri: masrafın hangi tarafta olduğunu gösterir.
  • Önceki sevkiyatların aynı ürün için beyanı: fiyat seyri tutarlı mı?
  • Adet ve modelin faturayla, çeki listesiyle ve taşıma belgesiyle örtüşmesi.

Bu kümeyi sevkiyat dosyasında baştan toplamak, sonradan aramaktan hızlıdır. Bekleme, eşya limanda ya da antrepoda durduğu sürece ek maliyet ürettiği için, belge eksikliği doğrudan nakit akışına yansır.

Belge tutarlılığı kontrol listesi

  • Fatura tutarı ile ödeme kaydı aynı mı?
  • Teslim şekli fatura, taşıma belgesi ve sigorta poliçesinde aynı yazılmış mı?
  • Kalıp, numune ve kurulum gibi kalemler faturada ayrı satırda mı?
  • Adet ve model, çeki listesi ile faturada birebir aynı mı?
  • Beyan edilen kıymet, aynı ürünün önceki beyanlarıyla açıklanabilir bir ilişki içinde mi?

Gümrük kıymeti, tarife sınıflandırmasıyla birlikte verginin iki ayağından biridir: sınıflandırma oranı, kıymet matrahı belirler. KAV Elektronik ithalat operasyonunda bu iki ayağı sipariş aşamasında, yani belgeler henüz düzenlenirken ele alır; sevkiyat yola çıktıktan sonra düzeltme her zaman daha pahalıdır.

Blog'a Geri Dön

Bu yazıyla ilgili sık sorulan sorular

Faturadaki tutar gümrük kıymeti ile aynı şey mi?

Aynı değildir. Fatura tutarı kıymetin dayanağıdır, üzerine teslim şekline göre giriş noktasına kadar oluşan navlun ve sigorta gibi kalemler eklenir. Yurt içinde oluşan masraflar ise kıymete girmez.

Kalıp ve numune bedeli gümrük kıymetine girer mi?

Eşyanın üretimi ve satışıyla ilgili olarak satıcıya ödenen bedeller genellikle kıymete dahil edilir. Bu nedenle bu kalemlerin faturada ayrı satırda gösterilmesi, hangi tutarın neye ait olduğunu belgelemek açısından önemlidir.

Beyan edilen kıymet düşük bulunursa süreç nasıl yürür?

İdare fiyatın gerçekliğini gösteren kayıtları isteyebilir. Satıcıyla yazışma, banka ödeme kaydı, taşıma belgeleri ve önceki sevkiyat beyanları bu kümenin çekirdeğidir. Belgeler eksikse eşya beklediği için bekleme maliyeti doğar.

Fabrika teslim alımda navlunu kıymete eklemek gerekir mi?

Taşımanın bedeli faturaya dahil değilse, giriş noktasına kadar olan navlun ve sigorta kıymete eklenir. Bedelin satıcı tarafından karşılandığı teslim şekillerinde taşıma zaten fatura tutarının içindedir ve ikinci kez eklenmez.