Üreticiden fiyat artışı bildirimi geldiğinde ilk yapılacak iş artışı kabul etmek ya da reddetmek değil, artışın kaynağını ayırmaktır. Hammadde, kur, işçilik, adet düşüşü ve kâr marjı talebi birbirinden farklı şeylerdir; hangisi olduğu bilinmeden verilecek cevap ya gereksiz maliyet ya da gereksiz tedarikçi değişikliği üretir.
İthalatçı için bu konuşmanın sonucu tek bir satırda kalmaz: birim maliyet, fiyat listesi, bayi iskonto düzeni ve stok planı aynı anda etkilenir. Bu yüzden artış talebi bir pazarlık değil, kısa bir analiz işi olarak ele alınır.
İlk adım: artışın kaynağını ayırmak
Bildirim genellikle tek satırlık bir yazı olarak gelir. Cevap vermeden önce sorulacak sorular şunlardır:
- Artış hangi kalemden geliyor: hammadde, bileşen, işçilik, ambalaj, nakliye mi?
- Artış tüm modellerde mi, belirli bir modelde mi geçerli?
- Hangi tarihten sonraki siparişleri kapsıyor, açık siparişler eski fiyatla mı yürüyor?
- Adede bağlı mı; daha yüksek adette eski fiyat korunur mu?
- Geçici mi, kalıcı mı; geçiciyse hangi koşul normale dönerse eski fiyat geri gelir?
Bu beş sorunun yazılı cevabı, konuşmayı duygusal zeminden çıkarır. Üretici bileşen kaynaklı bir artış yazdıysa, o bileşenin ürün maliyetindeki payı sorulur; pay küçükse talep edilen artış oranı kendiliğinden tartışmalı hâle gelir.
Bir ayrım daha önemlidir: artış sizin siparişinize mi özgü, yoksa üreticinin tüm müşterilerine mi geçerli? Yalnızca size geldiyse çoğu zaman adet düşüşü, geciken ödeme ya da küçük partilerin yarattığı hat maliyeti konuşulmak istiyordur. Bu durumda çözüm fiyat pazarlığı değil, sipariş düzenini değiştirmek olabilir.
Maliyet kırılımı istemek
Uzun süredir çalıştığınız bir üreticiden maliyet kırılımı istemek olağan bir taleptir. Ayrıntılı bir tablo beklemek gerçekçi olmayabilir, ancak kalem başlıkları ve payların sırası bile çok şey anlatır.
| Kalem | Ne sorulur | Cevap ne işe yarar |
|---|---|---|
| Ana bileşenler | Hangi bileşen, maliyetteki payı | Artışın gerçekten o kalemden gelip gelmediği görülür |
| Ambalaj | Kutu, kılavuz, yan kalemler | Ambalaj sadeleştirmesi bir seçenek olarak masaya gelir |
| İşçilik ve hat | Montaj süresi, test adımları | Test kapsamının kısaltılması riski değerlendirilir |
| Adet etkisi | Hangi adette hangi fiyat | Sipariş birleştirme seçeneği hesaplanır |
| Ödeme koşulu | Peşin oranı, vade | Ödeme yapısıyla fiyat değiştirilebilir |
Masadaki beş seçenek
Artış doğrulandığında yapılacak tek şey "kabul etmek" değildir. Pratikte işe yarayan beş yol vardır ve genellikle ikisi birlikte kullanılır.
- Adet birleştirme. Bir sonraki iki siparişi tek partide toplayarak eski fiyatı ya da daha küçük bir artışı korumak. Karar, stok taşıma maliyetiyle birlikte verilir.
- Yapılandırmayı değiştirmek. Kutu içeriğinde, ambalajda ya da donanım seviyesinde sadeleştirme. Burada dikkat edilecek nokta, değişikliğin ürün sayfasındaki bilgileri ve müşteri beklentisini bozmamasıdır; değişiklik teknik şartnameye yazılır.
- Ödeme koşulunu kullanmak. Peşin oranını artırmak karşılığında fiyatın korunması, nakit durumunuz uygunsa en hızlı çözümdür.
- İkinci kaynağı devreye almak. Hazırda doğrulanmış ikinci bir üretici varsa pazarlık gücü oluşur. Yoksa artış dönemi, ikinci kaynak araştırmasını başlatma zamanıdır.
- Artışı kabul edip fiyat listesine yansıtmak. Artış gerçek ve kalıcıysa en doğru yol budur; geciktirmek zararı stokta gizler.
Fiyat listesine ve bayi kanalına yansıtmak
Artış kabul edildiğinde sıra iç düzene gelir. Önce birim maliyet yeniden hesaplanır; sadece ürün bedeli değil, nakliye ve yan masraflar dahil edilerek bakılır. Bu hesabın yöntemi için gerçek birim maliyet hesabı yazısına bakabilirsiniz.
Sonra fiyat listesi ve iskonto kademeleri gözden geçirilir. Yeni maliyet eski listeye yansıtılırken elde bulunan stokun eski maliyetle geldiği unutulmaz: liste tek seferde değiştiğinde mevcut stok beklenenden yüksek marjla, yeni parti ise düşük marjla satılmış gibi görünür. Bu yüzden değişiklik tarihi ve stok devri birlikte planlanır.
Bayi tarafına yapılacak bildirim de bu planın parçasıdır. Yeni fiyatın hangi tarihten sonraki siparişlerde geçerli olduğunu önceden duyurmak, bayinin kendi müşterisine verdiği teklifleri korumasını sağlar. Kanal düzeni için bölge, iskonto ve fiyat düzeni yazısı yardımcı olur.
Artış öncesi hazırlık: bu konuşmaya nasıl hazır girilir?
Fiyat artışı talebi karşısındaki asıl güç, o gün yapılan pazarlıkta değil önceden kurulmuş düzende saklıdır. Üç şey işi kolaylaştırır.
Birincisi, ürün bazında güncel maliyet kırılımını kendi tarafınızda tutmaktır. Hangi modelin maliyetinde hangi kalemin ağırlıklı olduğunu biliyorsanız, gelen artışın mantıklı olup olmadığını aynı gün değerlendirebilirsiniz.
İkincisi, ikinci kaynağın hazırda bulunmasıdır. Numunesi alınmış, fiyatı bilinen bir alternatif üretici, kullanılmasa bile konuşmanın zeminini değiştirir. Bu hazırlığın yöntemi için tek tedarikçiye bağımlılık ve ikinci kaynak yazısına bakabilirsiniz.
Üçüncüsü, sipariş takviminin önceden planlanmış olmasıdır. Stoğu bitmek üzere olan bir ithalatçının pazarlık alanı yoktur; acil siparişte artış neredeyse koşulsuz kabul edilir. Emniyet stoğu, bu yüzden yalnızca satış sürekliliği değil, pazarlık aracıdır.
Kısa kontrol listesi
- Artışın kaynağı ve kapsamı yazılı olarak alındı mı?
- Açık siparişlerin hangi fiyatla yürüdüğü teyit edildi mi?
- Adet, yapılandırma ve ödeme seçenekleri hesaplandı mı?
- Yeni birim maliyet yan masraflarla birlikte çıkarıldı mı?
- Fiyat listesi değişiklik tarihi ve stok devri birlikte planlandı mı?
- Bayi kanalına bildirim takvimi belirlendi mi?
KAV Elektronik ürünlerini kendi adına ithal ediyor ve tedarik görüşmelerini bu düzenle yürütüyor; aynı süreci ithalat hizmeti verdiği firmalar için de üstleniyor.