İçeriğe geç

İthalatta Konsinye Stok Modeli Nedir, Bayi İçin Ne Değişir?

İthalat ve Tedarik

İthalatta Konsinye Stok Modeli Nedir, Bayi İçin Ne Değişir?
Yayınlanma: 
İthalat ve Tedarik
bayilik ithalat stok planlama tedarik

Konsinye stok modelinde ithalatçı, ürünü bayinin deposuna gönderir ama mülkiyeti satış gerçekleşene kadar kendi üzerinde tutar; bayi sadece sattığı kadarını öder. Bu yazı, modelin nasıl işlediğini, doğrudan satıştan farkını ve bayi tarafında hangi alışkanlıkların değişmesi gerektiğini anlatır.

Konsinye Stok Nedir ve Nasıl İşler?

Doğrudan satışta bayi ürünü peşin veya vadeli olarak satın alır, mülkiyet teslimle bayiye geçer. Konsinyede ise ürün fiziksel olarak bayi deposundadır ama fatura, ürün son müşteriye satıldığında ya da önceden belirlenen bir dönem sonunda kesilir. Bayi bu süre içinde depolama ve sergileme sorumluluğunu üstlenir, ithalatçı ise stok riskini kendi üzerinde tutar. İki taraf da düzenli sayım ve hareket bildirimiyle anlaşmanın işleyişini canlı tutar; bildirim sıklığı haftalık veya aylık olabilir ama ne sıklıkta olacağı sözleşmede netleştirilmelidir, aksi hâlde hangi ayın satışının hangi faturaya yazılacağı karışır.

Modelin adı "konsinye" olsa da uygulamada tek bir standart şekli yoktur. Bazı anlaşmalarda bayi, elinde tuttuğu ürünü istediği an iade edebilir; bazılarında belirli bir asgari süre sonunda iade hakkı doğar. Bazı anlaşmalarda fiyat, sevkiyat anındaki liste fiyatına kilitlenir; bazılarında satış anındaki güncel fiyat üzerinden fatura kesilir. Bu detaylar yazılı olarak netleşmediği takdirde, iki taraf da modelin "varsayılan" bir biçimi olduğunu düşünerek anlaşmazlığa girebilir.

Konsinye ile Doğrudan Satış Arasındaki Fark

KonuDoğrudan SatışKonsinye Stok
MülkiyetTeslimde bayiye geçerSatışa kadar ithalatçıda kalır
Fatura zamanıSevkiyat anındaSatış veya dönem sonu bildiriminde
Stok riskiBayideİthalatçıda
Nakit akışıBayi önce öderBayi ciro ettikçe öder
Sayım sorumluluğuBayinin kendi sistemine göreİki tarafın mutabık kaldığı periyotta ortak

Bayi İçin Konsinye Modelin Getirdiği Değişiklikler

Konsinyeye geçen bir bayi için en büyük fark, ürünün kendi muhasebesinde "satın alınan mal" değil "emanet mal" olarak izlenmesidir. Bu da birkaç pratik sonuç doğurur:

  • Bayi deposundaki konsinye ürünü kendi stok değeri olarak değil, ithalatçıya ait emanet olarak kayıt altına almalıdır; aksi hâlde dönem sonu mutabakatında fark çıkar.
  • Satış anındaki fiyat ve kampanya kararı genellikle ithalatçı ile önceden belirlenen bir fiyat bandı içinde kalır; bayi tek taraflı fiyat indirimi yapamaz.
  • Düzenli stok hareketi bildirimi (satılan, hasarlı, iade edilen adetler) olmadan fatura dönemi doğru kapanmaz.
  • Depoda konsinye ve kendi mülkiyetindeki ürünler fiziksel ya da en azından etiket bazında ayrışmalıdır.
  • Bayinin kendi finansal raporlamasında konsinye ürün "yükümlülük" olarak değil "emanet" olarak görünür; bu ayrım muhasebeci tarafından doğru sınıflandırılmazsa bilanço yanlış okunur.

Konsinye Modelde Riskler ve Sorumluluk Paylaşımı

Konsinye, bayinin nakit akışını rahatlatırken ithalatçının stok riskini büyütür; bu yüzden anlaşma hangi tarafın neyi üstlendiğini açıkça yazmalıdır. Hasar, kayıp, nem veya yanlış depolamadan kaynaklanan değer kaybı kimin sorumluluğunda olacak, sigorta hangi tarafça yapılacak, dönem sonunda satılmayan ürün nasıl geri çekilecek — bu üç soru sözleşmede cevapsız kalırsa anlaşmazlık sayım anında ortaya çıkar. İthalatçı tarafında konsinye verilen toplam tutarın şirketin stok risk tavanını aşmaması için bayi başına bir üst limit konulması da yaygın bir uygulamadır.

Ayrı bir risk kalemi de eskime ve model değişikliğidir. Konsinye bırakılan ürün aylarca bayide kalırsa, bu süre içinde yeni model çıkabilir ve elde kalan stok değer kaybına uğrayabilir; bu durumda değer kaybının kim tarafından üstlenileceği de anlaşmaya yazılmalı, aksi hâlde eski model geri çekilirken taraflar arasında fiyat tartışması yaşanır. Konsinye süresine bir üst sınır koymak (örneğin belirli bir dönem sonunda satılmayan ürünün otomatik olarak iade edilmesi) bu riski sınırlar.

Dönem Sonu Mutabakatı Nasıl Yürütülür?

Konsinye modelin işleyişi, dönem sonu mutabakatının düzenli ve aynı formatta tekrarlanmasına bağlıdır. İthalatçı ve bayi, önceden belirlenen tarihte elde kalan stok adedini, satılan adedi ve hasarlı/iade edilen adedi karşılıklı olarak karşılaştırır. Bu karşılaştırmanın güvenilir olması için üç unsur gerekir: her iki tarafın aynı stok kod/barkod yapısını kullanması, hareketin (satış, iade, hasar) o anda kayda geçmesi ve dönem kapanmadan önce fiziksel bir sayımla sistem kaydının doğrulanması. Bu adımlardan biri atlanırsa mutabakat tutmaz ve fatura dönemi gecikir.

Hangi Durumda Konsinye Tercih Edilir?

Konsinye her bayi ilişkisi için uygun değildir; genellikle yeni açılan bir bayi ile güven ilişkisi henüz oturmamışken ya da yeni bir ürün grubunun raf testi yapılırken tercih edilir. Satış geçmişi oturmuş, düzenli sipariş veren bir bayi için doğrudan satış ile vadeli cari limit kombinasyonu çoğu zaman her iki taraf için daha az idari yük taşır. Bazı ithalatçılar iki modeli aynı bayide bile ürün grubuna göre karma kullanır: hareketi hızlı, talebi tahmin edilebilir modeller doğrudan satışla, yeni veya test edilen modeller konsinyeyle yürütülür.

Özet

Konsinye stok, mülkiyeti satışa kadar ithalatçıda tutarak bayinin nakit akışını rahatlatan, ama stok riskini, eskime riskini ve sayım disiplinini ön plana çıkaran bir modeldir. Bayilik süreci ve toptan tedarik hakkında genel akış için bayilik sayfamıza bakılabilir; model tercihi her zaman karşılıklı yazılı anlaşmaya bağlıdır.

Blog'a Geri Dön

Bu yazıyla ilgili sık sorulan sorular

Konsinye stokta fatura ne zaman kesilir?

Fatura genellikle ürün son müşteriye satıldığında veya taraflarca belirlenen dönem sonunda kesilir, sevkiyat anında değil. Bu nedenle fatura tarihi ile sevkiyat tarihi farklı olabilir.

Konsinye üründe hasar olursa kim sorumlu olur?

Bu, taraflar arasındaki yazılı anlaşmaya bağlıdır ve önceden açıkça belirlenmelidir. Belirsiz bırakılan hasar sorumluluğu, dönem sonu mutabakatında anlaşmazlığa yol açar.

Her bayi ile konsinye çalışılır mı?

Hayır, konsinye genellikle yeni bayi ilişkilerinde veya yeni ürün grubunun raf testinde tercih edilir. Düzenli ve oturmuş bayilerle doğrudan satış modeli daha az idari yük getirir.

Konsinye ürün bayinin kendi stok değerine dahil edilir mi?

Hayır, konsinye ürün bayi muhasebesinde emanet mal olarak izlenir, kendi satın aldığı stok değeri olarak kaydedilmez.