İhracat fiyat teklifi, bir ürünün yurt dışı alıcıya hangi teslim noktasında, hangi para biriminde ve hangi süre boyunca geçerli olmak üzere sunulduğunu gösteren belgedir. Teklifin sağlıklı olması tek bir şeye bağlıdır: hangi masrafın sizde, hangisinin alıcıda kaldığının satır satır belli olması.
İç piyasa fiyat listesine birkaç puan eklenerek verilen teklif, ihracatta neredeyse her zaman yanlış çıkar. Çünkü yurt içi satışta görünmeyen kalemler devreye girer: ihracat ambalajı, liman masrafları, belge düzenleme, banka masrafı ve varsa sigorta. Bu kalemler teslim şekline göre taraf değiştirir.
Teklif hangi soruyu cevaplar?
Alıcı teklife bakarken tek bir hesap yapar: ürün kendi deposuna indiğinde birim maliyeti ne olacak? Bu yüzden iyi bir teklif, fiyatın yanında teslim noktasını ve fiyata dahil olmayan kalemleri açıkça yazar. "FOB fiyatımız şudur" demek, "liman sonrası masraflar alıcıya aittir" demenin kısa yoludur; ama alıcı bunu bilmiyorsa teklif karşılaştırmasında sizi hatalı yere koyar.
Bu nedenle teklif iki okuyucu düşünülerek yazılır. Birincisi satın alma tarafıdır ve fiyata bakar. İkincisi lojistik tarafıdır ve koli ölçüsü, palet düzeni, ağırlık ve sevkiyat yöntemine bakar. İkinci okuyucuya hitap eden satırlar eksik olduğunda teklif, fiyat uygun olsa bile beklemeye alınır; çünkü karşı taraf kendi maliyetini hesaplayamaz.
Teklif öncesi alıcıdan alınacak bilgiler
Teklifi hazırlamadan önce alınması gereken bilgiler, teklifin kaç kez revize edileceğini belirler.
- Varış ülkesi ve teslim edilecek liman ya da şehir
- Tahmini adet ve siparişin tekrar etme sıklığı
- Tercih edilen teslim şekli ve sevkiyat yöntemi
- Ürün üzerinde istenen uyarlamalar: fiş tipi, menü dili, etiket, marka baskısı
- Varış ülkesinde aranan belge ve işaretlemeler
- Ödeme yöntemi beklentisi
Özellikle uyarlama kalemleri, fiyatı doğrudan etkilediği hâlde ilk görüşmede sorulmadığı için sonradan ortaya çıkar. Fiş tipi, voltaj aralığı ve menü dili değişikliği üretim tarafında ayrı bir iş kalemidir; teklif bu bilgi olmadan verildiğinde ya zarar yazılır ya da teklif geri alınır.
Teklife giren maliyet kalemleri
Aşağıdaki tablo, kalemlerin teslim şekline göre genellikle hangi tarafta kaldığını gösteriyor. Kesin dağılım sözleşmeye yazılan teslim şekline göre belirlenir; tablo bir hatırlatma listesidir.
| Kalem | Fabrika teslimde | Liman teslimde | Varış ülkesine kadar |
|---|---|---|---|
| Ürün bedeli ve ambalaj | Satıcı | Satıcı | Satıcı |
| İhracat ambalajı ve paletleme | Pazarlık konusu | Satıcı | Satıcı |
| Yurt içi nakliye | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| İhracat gümrük işlemleri | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| Liman ve terminal masrafları | Alıcı | Pazarlık konusu | Satıcı |
| Deniz veya hava taşıması | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| Nakliye sigortası | Alıcı | Alıcı | Teslim şekline bağlı |
| Varış ülkesi vergileri | Alıcı | Alıcı | Genellikle alıcı |
Teslim şekillerinin kısaltmaları ve anlamları için Incoterms teslim şekilleri yazısına bakabilirsiniz; teklif hazırlarken kısaltmayı yazmak yeterli değildir, teslim noktasının adı da yazılır.
Teklifte unutulan dört kalem
- İhracat ambalajı. Yurt içi satışta yeterli olan koli, uzun deniz yolculuğunda yeterli olmayabilir. Palet, streç, köşe koruma ve nem önleyici kalemler ayrı satır olarak hesaplanır.
- Belge masrafları. Menşe belgesi, uygunluk evrakı ve konsolosluk onayı gibi kalemler ürün başına küçük, sevkiyat başına anlamlı tutarlara ulaşır.
- Banka ve tahsilat masrafı. Ödeme yöntemine göre masraf doğar; akreditifli işlemde masraf kalemi daha fazladır. Hangi masrafın hangi tarafta olduğu teklife yazılır.
- Numune ve ilk sevkiyat yükü. İlk siparişte numune gönderimi, etiket uyarlaması ve küçük adetli üretim maliyeti genellikle fiyata yansımaz ve zarar burada gizlenir.
Geçerlilik süresi, para birimi ve adet kademesi
Teklifin üç alanı, fiyatın kendisi kadar belirleyicidir. Geçerlilik süresi yazılmayan teklif, aylar sonra kabul edildiğinde sizi bağlar. Para birimi ve varsa kur esası yazılmazsa, alıcı kendi lehine yorumlar. Adet kademesi yazılmazsa, teklifteki birim fiyatın tek koli siparişte de geçerli olduğu varsayılır.
Adet kademesini tabloya dökmek, pazarlığı da kolaylaştırır: alıcı daha iyi fiyat istediğinde konuşma "indirim" yerine "hangi kademeye çıkıyoruz" sorusuna döner. Kur tarafındaki riski yönetmek için döviz kuru riski ve fiyat listesi yönetimi yazısındaki yaklaşım ihracat teklifinde de kullanılabilir.
Üretim ya da hazırlık süresi de teklifin bir parçasıdır ve burada dikkatli olmak gerekir. Stoktan karşılanacak adet ile üretim gerektirecek adet farklıysa, teklifte bu ikisi ayrı satır olarak gösterilir. Tek bir süre yazıp hepsini kapsadığını varsaymak, siparişten sonra ilk gecikme tartışmasının kaynağı olur.
Teklif şablonunda bulunması gerekenler
- Ürün adı, model kodu ve varsa teknik şartname numarası
- Adet kademesi ve birim fiyat
- Teslim şekli ve teslim noktasının adı
- Para birimi ve geçerlilik süresi
- Üretim veya hazırlık süresi, sevkiyat yöntemi
- Ambalaj bilgisi: koli içi adet, master karton, palet düzeni
- Ödeme yöntemi ve masraf paylaşımı
- Fiyata dahil olmayan kalemlerin listesi
Özet
Teklifin son hâli gönderilmeden önce iki kontrol daha yapılır. Birincisi iç tutarlılıktır: adet kademeleri, koli içi adet ve palet düzeni birbiriyle uyumlu mu, yoksa teklifteki adet kademesi koli bölünmesini gerektiriyor mu? İkincisi marjın kontrolüdür: teklif fiyatından yan masraflar çıktığında kalan tutar, iç piyasada aynı ürüne uygulanan marjla karşılaştırılabilir düzeyde mi? Bu iki kontrol atlandığında teklif kabul edildiğinde sorun büyür, çünkü artık geri dönmek güvensizlik üretir.
İhracat teklifi bir fiyat satırı değil, maliyet dağılımının yazılı hâlidir. Kalemleri teslim şekline göre ayırmak, geçerlilik süresi ve adet kademesi yazmak, teklifin sonradan zarara dönmesini engeller. KAV Elektronik ithalat ve ihracat operasyonunu kendi ürünleri için yürütüyor, aynı süreci hizmet olarak da veriyor.