İçeriğe geç

Taklit Ürün Riski: Gümrükte Marka Hakkı Denetimi

İthalat ve Tedarik

Taklit Ürün Riski: Gümrükte Marka Hakkı Denetimi
Yayınlanma:  Güncelleme: 
İthalat ve Tedarik
gümrük ithalat marka tescili tedarikçi riski

Gümrük idaresi, marka ya da tasarım hakkı sahibinin başvurusu üzerine taklit şüphesi taşıyan eşyayı durdurabilir; ithalatçı açısından bu, bir kalemin değil partinin tamamının beklemesi anlamına gelir. Risk çoğunlukla ürünün kendisinden değil, tedarikçinin ambalajda, aksesuarda ya da arayüzde başkasının markasını kullanmasından doğar.

Bu yazı, elektronik ürün getiren bir ithalatçının bu riski sipariş aşamasında nasıl kapattığını anlatıyor. Konunun en can sıkıcı tarafı şudur: durdurma kararı ürünü sipariş eden tarafın niyetine bakmaz. Kutunun üzerine izinsiz basılmış bir logo, siz talep etmeseniz de sizin beyanınızla gelmiş olur ve sonucunu siz karşılarsınız.

Risk nereden doğar

Elektronik üründe taklit riski altı yerden çıkar ve bunların yarısı ürünün işlevinden bağımsızdır:

  • Ambalaj ve kutu baskısı: Üretici, pazarda bilinen bir markanın logosunu ya da kutu düzenini taklit eder.
  • Aksesuar ve kablo: Ürün kendi markanızla gelir, fakat kutudaki şarj adaptörü ya da bağlantı kablosu üzerinde başka bir marka vardır.
  • Muadil parça: Bir model için üretilmiş uyumlu parçanın ambalajında asıl üreticinin marka adı öne çıkarılır.
  • Tasarım benzerliği: Ürünün gövde hattı ya da arayüz düzeni tescilli bir tasarıma çok yakındır.
  • Yazılım ve açılış ekranı: Cihazın menüsünde ya da açılış ekranında başka bir markanın adı veya simgesi görünür.
  • Marka benzeri isim: Kendi markanız olarak seçtiğiniz ad, pazarda tescilli bir markaya iltibas oluşturacak kadar benzerdir.

İlk üç madde tedarikçinin alışkanlıklarından, son üçü ise kendi kararlarınızdan doğar. Bu ayrım, hangisini sözleşmeyle hangisini marka çalışmasıyla çözeceğinizi belirler.

Sipariş öncesi kontrol sırası

Riski kapatmanın en ucuz noktası, numune onayı aşamasıdır. Sıra şöyle işler:

  1. Numune ile birlikte kutu, kullanım kılavuzu ve tüm aksesuarların fotoğrafı istenir; yalnızca cihaz fotoğrafı yeterli değildir.
  2. Kutu ve ürün üzerindeki her yazı ve simge tek tek okunur; tanımadığınız bir logo varsa kaynağı sorulur.
  3. Cihaz açılır, açılış ekranı ve menü başlıkları kontrol edilir.
  4. Kullanacağınız marka adı için tescil durumu araştırılır; benzer adların bulunup bulunmadığı bakılır.
  5. Tedarikçiden, sevk edeceği ürünün üçüncü kişilerin fikri mülkiyet haklarını ihlal etmediğine dair yazılı beyan istenir.
  6. Sipariş teyidine, ambalaj ve aksesuar değişikliğinin yazılı onay gerektirdiği maddesi eklenir.

Altıncı madde en çok atlanandır. Üretici, stokta kalmayan bir adaptörü başka bir markanın adaptörüyle değiştirdiğinde bunu genellikle önemsiz bir detay sayar; gümrük tarafında ise bu detay partinin tamamını bekletebilir.

Durdurma halinde sıra nasıl işler

Hak sahibinin gümrükte bir koruma başvurusu varsa, şüpheli eşya için işlem durdurulur ve hem hak sahibine hem beyan sahibine bildirim yapılır. Bu noktadan sonra iki yol vardır: taraflar arasında uzlaşma ya da hak sahibinin mevzuatta öngörülen süre içinde adli yola başvurması. İthalatçı tarafında yapılacak ilk iş, ürünün gerçekten ihlal oluşturup oluşturmadığını kendi dosyasıyla göstermektir.

Bu nedenle dosyanın baştan toplanmış olması belirleyicidir: marka tescil belgeniz, tedarikçinin beyanı, onaylı numune fotoğrafları ve ambalaj dosyası. Bu dört parça elinizde değilse, ihlal olmadığını anlatmak için geçen süre boyunca mal limanda bekler ve ardiye ile demuraj işlemeye devam eder. Beklemenin maliyeti, çoğu olayda tartışmanın kendisinden daha yüksek olur.

Kendi markanızla getirmek riski bitirir mi

Kendi markanızı tescil ettirmek ve ürünü o markayla getirmek, taklit riskinin büyük bölümünü kapatır; fakat tek başına yeterli değildir. Üç nokta açık kalır: kutudaki aksesuarların markası, cihaz yazılımındaki izler ve tasarım benzerliği. Markanız tescilli olsa da ürünün gövdesi tescilli bir tasarıma çok yakınsa, tartışma marka üzerinden değil tasarım üzerinden açılır.

İkinci nokta tescilin kapsamıdır. Marka hangi sınıflarda tescil edildiyse o sınıflarda koruma sağlar; ürün yelpazeniz genişlediğinde kapsamın da güncellenmesi gerekir. Bu, ithalat portföyüne yeni bir ürün grubu eklenirken sorulması gereken sorulardan biridir.

Üçüncü nokta ise tersten gelen risktir. Kendi markanızı tescil ettirmediyseniz, pazarda talep gördüğünüz anda aynı adı başka bir firma tescil ettirebilir ve kurduğunuz tanınırlığı siz kullanamaz hale gelirsiniz. Marka çalışması bu yüzden ilk partiden önce başlar; ürün tutmaya başladıktan sonra yapılan tescil başvurusu, çoğu zaman en pahalı başvurudur.

Muadil ve uyumlu ürün ayrımı

Elektronik üründe en sık karışan başlık, bir ürünün başka bir markanın cihazıyla uyumlu olduğunu söylemekle o markanın ürünü gibi görünmek arasındaki çizgidir. Uyumluluk bilgisi vermek kural olarak mümkündür; o bilgiyi ambalajın ana yüzünde, kendi markanızdan büyük puntoyla ve logoyla vermek ise farklı bir yere düşer.

Pratik ölçüt şudur: ambalaja bakan bir kişi ürünün kimin ürünü olduğunu tereddütsüz okuyabiliyorsa, uyumluluk bilgisi yardımcı bilgi kalır. Kendi markanız küçük bir etikette, diğer marka ise kutunun ortasında duruyorsa, bu bilgi artık yardımcı değildir. Bu çizgiyi numune onayı aşamasında kutu fotoğrafına bakarak değerlendirmek, sonradan yapılacak her açıklamadan daha hızlıdır.

Riskli durum ve karşılığı

DurumRiskNe yapılır
Kutuda tanımadığınız logoYüksekYükleme öncesinde kaynağı sorulur, gerekirse baskı değiştirilir
Aksesuarda başka markaYüksekNötr aksesuar talep edilir, sipariş teyidine yazılır
Menüde marka iziOrtaYazılım sürümü değiştirilir, numune yeniden onaylanır
Tasarım benzerliğiOrtaGövde kalıbı farklı bir modelle değiştirilir
Benzer marka adıOrtaTescil araştırması yapılır, ad gerekirse değiştirilir

Kısa kontrol listesi

  • Numune onayında kutu, kılavuz ve aksesuar fotoğrafları alındı mı?
  • Ürün ve ambalajdaki her logo tanımlı mı?
  • Açılış ekranı ve menü kontrol edildi mi?
  • Marka adınız için tescil araştırması yapıldı mı?
  • Tedarikçiden yazılı ihlal beyanı alındı mı?
  • Ambalaj ve aksesuar değişikliği yazılı onaya bağlandı mı?

KAV Elektronik, ithal ettiği ürünlerde bu kontrolleri numune onayı aşamasında yürütür ve ithalatı hizmet olarak alan firmalar için de aynı dosyayı kurar. Fikri mülkiyet uyuşmazlıklarının hukuki tarafı her zaman kendi hukuk danışmanınızla yürütülür; buradaki liste, o noktaya hiç gelmemek içindir.

Blog'a Geri Dön

Bu yazıyla ilgili sık sorulan sorular

Taklit ürün getirmediğim halde partim neden durdurulur?

Durdurma kararı ürünün tamamına değil, şüphe oluşturan unsura bakar ve bu unsur ambalaj, aksesuar ya da yazılım izi olabilir. Siz talep etmediğiniz halde tedarikçinin yaptığı bir değişiklik aynı sonucu doğurur, çünkü beyan sizin adınıza yapılır.

Kutudaki adaptörün markası neden önemli?

Kutu içindeki her kalem ithal edilen eşyanın parçasıdır ve ayrı ayrı değerlendirilir. Ürün kendi markanızla gelse bile aksesuar üzerinde izinsiz kullanılmış bir marka, partinin tamamını riske sokar.

Kendi markamı tescil ettirmem yeterli mi?

Riskin büyük bölümünü kapatır ancak tasarım benzerliği, yazılımdaki marka izleri ve aksesuar tarafı açık kalır. Ayrıca tescil yalnızca başvurulan sınıflarda koruma sağlar, portföy genişlediğinde kapsamın güncellenmesi gerekir.

Tedarikçiden alınan yazılı beyan beni korur mu?

Gümrük işlemini kendiliğinden açmaz, fakat dosyanızın bir parçası olur ve tedarikçiye rücu imkânı sağlar. Bu beyanın onaylı numune fotoğrafları ve ambalaj dosyasıyla birlikte saklanması, savunmanın en hızlı kurulduğu düzendir.

Durdurulan malın maliyeti nasıl büyür?

Mal bekledikçe liman ve antrepo tarafında ardiye, konteyner tarafında demuraj işlemeye devam eder. Bu nedenle tartışma haklı çıksa bile bekleme süresi tek başına ciddi bir maliyet üretir ve riski baştan kapatmak her zaman daha ucuzdur.